صفحه‌ی اول » اخبار منطقه‌ی قره‌داغ » اخبار کلیبر » تمدن رها شده‌ی اورارتویی در کلیبر / علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد

تمدن رها شده‌ی اورارتویی در کلیبر / علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد

طرح تعریض جاده‌ی کلیبر – اهر، دو باره تمدن‌های باستانی و آثار مغفول آن‌ها در دل زمین را به بحث روز جامعه تبدیل کرده است.
خرسنگ‌های درشت در دیواره‌های باقیمانده از قلعه‌ی اورارتویی کلالق در کلیبر و سنگ گورهای باستانی
خرسنگ‌های درشت در دیواره‌های باقیمانده از قلعه‌ی اورارتویی کلالق در کلیبر و سنگ گورهای باستانی

چندی پیش هم‌زمان با اجرای طرح تعریض جاده‌ی کلیبر به اهر، شایعه‌یی به شدت در حال گسترش کهبه شبکه‌های مجازی نیز رسید، خبر از کشف گورهای تاریخی و «خزانه‌ی پر از سکه‌های طلا» در جاده‌ی کلیبر – اهر می‌داد؛ شایعه‌یی که به سرعت تکذیب شد!

مراجع ذی‌صلاح این شایعه را کذب دانستند. البته همین‌طور هم بود؛ اسکلت یا گوری در محل خاک‌برداری طرح تعریض جاده‌ی کلیبر به اهر وجود نداشت. با این حال، با توجه به بافت تاریخی منطقه نگرانی‌هایی وجود داشت. بررسی‌های میدانی خبرنگاران سئحراما هم از وجود برخی تکه‌های سفالی در میان نخاله‌های برداشته شده از محل اجرای پروژه‌ی تعریض جاده‌ی کلیبر – اهر خبر می‌داد. برای پی‌جویی موضوع سراغ یکی از اساتید دانشگاه و باستان‌شناسان منطقه رفتیم.

«دو قلعه هست، با وسعت بزرگ بر بلندای کوه، که یکی در ضلع غربی و دیگری در ضلع شرقی رودخانه‌ی «کلیبرچای» و در محدوده‌ی روستای «کلالق» قرار دارد». یک دکتر باستان‌شناسی این را گفت.

دکتر سهیل رستمزاده با بیان این که این دو قلعه‌ی سه‌هزار ساله، در زمان خود نقش گلوگاهی در منطقه داشته‌اند، خاطر نشان کرد: «این قلاع باتوجه به سبک معماری و سفال‌های پیدا شده و گاه‌نگاری انجام گرفته، مربوط به عصر آهن (III ۵۰۰ـ۸۰۰ق.م) می‌شوند».

این استاد دانشگاه ادامه داد: «تاریخ فوق مصادف است با تشکیل حکومت «اورارتو»ها و «ماد»ها»!

مدیر گروه معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد کلیبر افزود: «وجود معماری به سبک «آیزودمیک» و همچنین استفاده از بلوک‌های سنگی بزرگ به روش «خرسنگی» و «خشکه‌چین» که وزن‌شان شاید بالای ۲۵ تن برسد، خبر از یک تمدن بزرگی می‌دهد که بعدها این تمدن کل حکومت ایران را تحت سیطره خود قرار داد».

دکتر رستمزاده وجود این آثار، آن هم از این دوران، را دلیلی بر اثبات گستره‌ی مکانی این حکومت‌ها از شهرستان ورزقان تا کلیبر – به صورت سکونت‌گاه دایمی دانست و گفت: توده‌های عظیم معماری این استحکامات دفاعی در این مکان، نه تنها ارزش فرهنگی کمتری از کتیبه‌ی اورارتویی سیغندل در ورزقان ندارد بلکه این قلاع اورارتویی در کلالق، مکانی طلایی برای محققین و باستان‌شناسان در تغییر تاریخ گستره‌ی جغرافیایی این مرز و بوم خواهد شد.

اهمیت توجه به این موضوع آن‌جا خود را نشان می‌دهد که بدانیم؛ بسیاری از افراد و حتا چهره‌های مطرح دانشگاهی، تمدن ماد و اورارتویی را محدود به منطقه‌ی ارومیه و غرب دریاچه‌ی آن می‌دانند. با این حال، باستان‌شناس کلیبری معتقد است: «دو قلعه‌ی سنگی موجود در این منطقه، در یکی از شاخه‌های فرعی جاده‌ی ابریشم که ارس را به شاه‌راه اصلی متصل می‌کرده است، احداث شده‌اند».

پیش‌تر در منطقه‌ی کلیبر، بارها تقابل بنیان‌افکن بین راه‌ها با آثار باستانی و طبیعی رخ داده و بازنده‌ی اصلی طبیعت و تاریخ بوده‌اند؛ مثلاً؛ برج خان‌باغی در حریم! جاده‌ی کلیبر – سه‌راهی اسکانلو که پیش‌تر با گزارشی تحت عنوان «راه در حریم برج خان‌باغی قرار گرفته یا خان‌باغی در حریمِ راه»؟! با قلم آرش شادمند به آن پرداخته‌ایم.

نیاز به توسعه‌ی راه‌ها غیر قابل انکار است. عقب‌ماندگی توسعه‌یی منطقه‌ی قره‌داغ به قدری ملموس و مشهود است که برای جبران این عقب‌ماندگی و پاسخ‌گویی به تردد خیل گردشگرانی که همه‌ساله از این منطقه بازدید می‌کنند، ضرورت احداث جاده‌های جدید و تعریض، بهسازی و نوسازی راه‌های موجود غیر قابل انکار است. با این حال، حفظ، حراست و معرفی آثار باستانی و سرمایه‌های تاریخی منطقه نیز از ضروریات بسیار مهمی است که نباید نادیده گرفته شود.

برای تحقق این مهم، ایجاد موزه‌ی تاریخی، تقویت «نمایندگی» میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان و حساس‌سازی جامعه‌ی بومی به اهمیت پاس‌داشتِ آثار موجود، باید مورد توجه قرار گیرد.

در این زمینه بیشتر خواهیم نوشت.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

13 + ده =

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: